L-Intervistatur: dakinhar li staqsejt salt mistoqsijiet lil Caroline Smailes

Caroline Smailes

Kollox beda minn ritratt fuq Instagram. Xi ħadd tefa’ ritratt ta’ paġna ta’ ktieb u jien għaddejt kumment, għax għaraft il-kitba inimitabbli (5 sillabi!) ta’ Caroline Smailes. Il-ktieb kien Like Bees to Honey, ktieb sabiħ, sensittiv, malinkoliku, mexxej, mimli mħabba, iħiersa u ħafna birra, ktieb li kull qarrej Malti għandu jaqra.

Ftit wara li ħallejt dak il-kumment, nirċievi email ħelwa ħelwa ħelwa mingħand dawk hemm, tal-Għaqda tal-Malti. Staqsewni nafx lil Caroline u jekk nitħajjarx nintervistaha waqt il-Festival tal-Ktieb fuq il-Kampus. Kif tista’ tgħid le? Qatt ma intervistajt lil ħadd qabel, u apparti li kont kurjuż-onorat nisma’ l-esperjenza ta’ l-awtriċi Ingliża, kienet ukoll opportunitá tajba biex nitgħallem.

Caroline Smailes twieldet f’Liverpool, l-Ingilterra f’familja ta’ dixxendenza Maltija. Minħabba din ir-rabta ma’ gżiritna, tħobb ħafna tiġi Malta u għandha tifkiriet sbieħ ħafna ta’ nannitha. Ma’ Caroline ltqajt l-ewwel darba fis-sajf tal-2010, id-dar tal-kuġina tagħha Jacqueline f’Ħad-Dingli. Jien kont għadni kemm ippubblikajt it-tieni ktieb, hi kienet għadha kemm ippubblikat it-tielet ktieb tagħha, Like Bees to Honey, u ġiet Malta biex tippromwovih. Għaddejna siegħa jew tnejn nitħaddtu fuq din il-passjoni li tgħaqqadna, u tkellimna fuq Star Wars ukoll. Għax taf int, kif tista’ ma titkellimx fuq Star Wars?

L-Intervista

U għaddew seba’ snin. Jumejn qabel l-intervista ltqajna Gululu, il-Kċina Maltija, (fejn jien ħadt ftira Għarbija, bil-ħaruf, xi tjubija) bħala mistednin tal-Għaqda tal-Malti. Dan kien it-Tlieta 4 t’April. Kellna ċans nitħaddtu ftit fuq il-ħajja bil-kalma u hekk tneħħi ftit dik l-ansjetá li trid tintervista lil xi ħadd li tammira tant.

DSC_0012

L-intervista saret il-Ħamis 6 t’April taħt tinda bajda riħa ta’ kotba ġodda. Ħadt ħsieb li l-mistoqsijiet ikunu tqal u antipatiċi kemm jista’ jkun, taf kif, biex ma nkunx bħal ħaddieħor. Infatti waħda mill-mistoqsijiet kienet: “As a writer, what do you find most frustrating?” u t-tweġiba mhux uffiċjali kienet “You are John, asking these hard questions.”

Ħaġa interessanti ħafna li ħarġet fl-intevista kienet kif ġiet magħmula l-qoxra ta’ Like Bees to Honey. L-illustratriċi ma’ penġietx il-qoxra, iżda ħolqitha billi għamlet collage ta’ affarijiet vera, bħal biċċa bizzilla, flixkun tal-lager magħmul mid-drapp, biljett antik, bolol u postcard. Caroline wrietna l-collage li qalgħet bħala rigal mingħand l-illustratriċi.

 

Dwar il-karattri tagħha, Caroline qaltilna li tħobb tikteb l-istorja ta’ kull karattru li tuża f’dettall kbir, tant li jirnexxielha ssir tafhom u ssir ħabiba magħhom. Meta tikteb, tipprova toħloq l-ambejt li tkun qiegħda tikteb dwaru, u mhux l-ewwel darba li spiċċat tikteb mimduda mal-art.

 

Apparti l-kitba, l-awtriċi minn Newcastle tagħmel ukoll xogħol ta’ editjar u tgħallem il-kitba krejattiva f’Universitá. Issibha diffiċli biex tibbilanċja kollox, speċjalment biex tlaħħaq ukoll mal-familja u ħafna drabi jkollha tisraq il-ħin mill-irqad. Meta tkun qiegħda taħdem fuq proġetti t’editjar ta’ kotba ta’ ħaddieħor tieqaf mill-kitba għal kollox, għax issibha li tista’ tiffoka aħjar.

 

Waħda mill-aħħar mistoqsijiet li għamiltilha kienet dwar l-aktar ktieb riċenti tagħha, The Drowning of Arthur Braxton. Dan il-ktieb inħadem film li se joħroġ għal wiri fix-xhur li ġejjin. Qaltilna li għadha ma tistax temmen li xi ħadd qabad ktieb tagħha u ħareġ film minnu. Tħossha kburija u onoratha ħafna li xi ħadd ieħor emmen li dak li kitbet seta’ jieħu ħajja ġdida fis-swali taċ-ċinema.

 

IMG_20170406_202622

 

Wara li spiċċat l-intevista, kellna ċans inkomplu nitkellmu waqt li ħadna flixkun birra flimkien, u Caroline iffirmatilna l-kotba bil-pinna favorita tagħha . . .

 

Kotba oħra ta’ Caroline Smailes huma:
Advertisements

Non Segnis Quies Ruris

Is-skiet tar-raba’ mhux għażżien, jgħidu n-naħat tagħna. Ħa nisraq ftit il-motto ta’ Ħad-Dingli għax jogħġobni, u għax ilni ma nikteb fuq dan il-blog żmien twil. U r-raġuni kienet għax, bħal bdiewa li jkunu siekta jaħdmu r-raba’, jien kont bieżel għaddej nikteb u naħdem fuq il-kotba li jmiss.

Ftit tal-ġimgħat ilu ġiet ippubblukata novella qasira tiegħi bl-isem ta’ QUA f’antoloġija ta’ 10 stejjer li ġġib l-isem Awguri Giovanni Bonello.  Il-ktieb, ippubblikat minn Merlin Publishers, ġie mniedi ġewwa Palazzo Pereira, il-Belt, f’serata mill-isbaħ, fejn jien u wħud mill-kittieba l-oħra tal-ktieb qrajna silta minn xogħolna. QUA hija storja dwar l-Isqof Franċiż Nicholas Bonet u l-Ħakem ta’ Malta Mattew Falzon, dwar kif irnexxielhom jiltaqgħu avolja bejniethom kien hemm 300 sena jifirduhom. L-isem QUA huwa referenza għall-istudju tal-metafiżika–jew dak li jeżisti u dak li jeżisti lil hinn mir-realtá.

Din żgur mhux se tkun l-uniku biċċa xogħol li se nippubblika din is-sena. It-3 ktieb fis-sensiela tal-Investigatur Virtwali huwa ppjanat li joħroġ fix-xhur li ġejjin minn Merlin Publishers. Mhu se ngħidilkom xejn fuqu ħlief li Irvin Vella se jaqsam il-fliegu biex jipprova jsib tarf ta’ każ kemmxejn tqil. U li se jiekol ħafna waqt l-investigazzjoni. Imma naħseb dik kontu tafuha.

U la qed nitkellmu fuq Irvin, proġett ambizzjuż ieħor li jirrigwarda lill-investigatur żagħżugħ huwa l-ewwel każ tiegħu ppubblikat bl-Ingliż. Fil-fatt bħalissa qed niffinalizza l-manuskritt ta’ The Manduca Case, li ttraduċejtu jien stess u li se jkun ippubblikat kemm bħala eBook kif ukoll bħala ktieb tradizzjonali fuq Amazon.

Traduzzjoni oħra li ħdimt fuqha fl-aħħar xhur kienet ta’ ktieb Taljan Io sono Zero miktub minn Luigi Ballerini. Din in-novella għall-addoloxxenti se tkun ippubblikata minn Merlin Publishers aktar tard din is-sena. Dan kien l-ewwel xogħol mhux tiegħi li traduċejt u għall-ewwel ħassejtu xi ftit diffiċli–sakemm drajt l-istil u l-leħen tal-awtur Taljan. Inħoss li tgħallimt ħafna matul dan il-proġett, tagħlim li se nuża żgur għall-kitbiet u traduzzjonijiet oħrajn.

U fl-aħħar nett, pubblikazzjoni oħra għall-2017 hija dik ta’ novella li ilni naħdem fuqha mill-2010. It-Taár (bil-Malti) u The Taár (verżjoni bl-Ingliż), l-ewwel novella fis-sensiela Dystopia, waslet fl-aħħar fażijiet ta’ preparazzjoni. Għall-ewwel darba se nkun qed nippubblika novella bil-Malti u bl-Ingliż fl-istess żmien. L-istorja hija mmirata għall-addoloxxenti u tirrakkonta l-ġrajja ta’ Ben, orfni fuq gżira bla isem, f’dinja iebsa fejn ma baqa’ xejn mill-ħajja li nafu aħna. Ħlief torri enormi li ħadd ma jista’ jidħol fih. Din in-novella se tkun ippubblikata kemm f’verżjoni tradizzjonali kif ukoll bħala eBook.

Dak kollox mill-kamra tal-aħbarijiet. Proġetti oħrajn għall-ġejjieni hemm ukoll, iżda ngħidilkom dwarhom darboħra…

9 stejjer mill-Mellieħa

view

Fi bloggata riċenti ktibt dwar l-esperjenza tiegħi mal-istudenti tas-6 sena tal-iskola primarja tal-Mellieħa, fejn flimkien bdejna naħdmu fuq għadd ta’ stejjer bil-ħsieb li jiġu ppubblikati. Wara dik l-ewwel laqgħa erġajt mort fl-iskola fil-bidu ta’ Frar fejn rajt l-ewwel abbozzi tal-kitbiet. F’dan l-istadju l-istejjer kienu għadhom qegħdin jiġu żviluppati u għalhekk iddiskutejt mal-istudenti kif jistgħu jtejbu xogħlhom. Tajthom ftit direzzjoni biex jiżviluppaw l-ideat tagħhom aħjar, mingħajr ma ndħalt wisq …

Wara t-tieni żjara, Mark Camilleri, koordinatur tal-proġett, għaddieli d-9 abbozzi kompluti u stajt nagħmel l-ewwel xogħol ta’ editjar. Qgħadt attent li t-tibdil li nagħmel ma jaffettwax b’mod negattiv l-oriġinalità tal-istejjer – u kienu oriġinali tassew! L-għan tiegħi kien li nirfina kemm nista’ dawn l-istejjer qosra biex jispikkaw aktar.

Id-9 stejjer mit-3 klassijiet li ħdimt magħhom huma kollha stejjer tajbin, b’ideat friski u miktubin b’ħila. Kont sorpriż ħafna bil-livel miksub minn dawn l-istudenti. Peress li hemm numru ta’ tfal barranin f’kull klassi, xi wħud mill-istejjer inkitbu bl-Ingiż u se jiġu tradotti bil-Malti qabel issir il-pubblikazzjoni.

It-Tnejn 14 ta’ Marzu 2016 mort għall-aħħar żjara tiegħi mal-istudenti. Fissirtilhom it-tibdil li għamilt, u fehemthom kemm l-editjar huwa proċess indispensabbli fil-kitba. Kelli diskussjoni interessanti ħafna magħhom dwar dan, u dwar affarijiet oħra wkoll, fejn fost l-oħrajn xtaqu jkunu jafu aktar dwar l-espejenzi tal-pubblikazzjonijiet tiegħi.

Issa tibda l-fażi finali, fejn l-istudenti jaħdmu mal-għalliema tal-arti tagħhom biex joħolqu l-illustrazzjonijiet tal-ktieb tagħhom stess. Fl-istess ħin, għadd ta’ voluntiera se jkunu qegħdin jagħmlu aktar xogħol t’editjar, traduzzjonijiet ta’ dawk l-istejjer li nkitbu bl-Ingliż u qari tal-provi.

school

 

Ħriġt mid-dar kmieni, fi triqti lejn il-Mellieħa . . .

… biex nibda l-2016 bi proġett ta’ kitba organizzat mill-iskola primarja tal-Mellieħa. Is-sena l-oħra, il-ħabib tiegħi Mark Camilleri, li huwa assistent kap f’din l-iskola, staqsieni nitħajjarx naħdem ma’ grupp ta’ studenti biex ngħinhom joħolqu kitbiet oriġinali li eventwalment jiġu ppubblikati.

colorful-pen-1058166_1920

Aċċettajt mill-ewwel għax nemmen li huwa dmir tiegħi li naqsam l-esperjenza tiegħi fil-kitba ma’ tfal li se jkollhom opportunità bħal din li jaraw xogħol tagħhom ippubblikat f’età tant żgħira. Bħali, kien hemm ukoll Rita Saliba u Leanne Ellul, żewġt iħbieb u awturi mill-aqwa li wkoll aċċettaw l-istedina ta’ Mark. 

Xogħoli huwa li fi 3 sessjonijiet, niltaqa’ mal-istudenti ta’ 3 klassijiet tas-6 sena. Apparti li nagħtihom tgħarif dwar il-kitba u dwar x’inhu mistenni minnhom, irrid ukoll naħdem magħhom biex ix-xogħol ikun ta’ kwalità. Jekk wieħed iqis il-kitba bħala prodott, jagħmel sens li l-verżjoni li tasal għall-publikazzjoni tkun prodott tal-aħjar kwalità possibbli – b’hekk ikunu kuntenti kemm il-qarrejja kif ukoll il-kittieba ċkejknin li se jkunu ħadmu fuq dan il-proġett.

L-ewwel sessjoni kienet nhar it-Tnejn 11 ta’ Jannar. Fiha tajt tgħarif ġenerali dwar x’inhi storja, dwar l-elementi prinċipali li ssib f’kull rakkont u dwar sorsi ta’ ispirazzjoni. Wara din l-introduzzjoni, rajna 3 filmati qosra minn 3 films popolari mat-tfal. Għal dan il-proġett għażilt li naħdem b’filmati minflok sorsi oħra għall-ideat. Din l-għażla għamiltha għax minn riċerka li għamilt jidher li prompts ta’ kitba viżivi huma bil-wisq aktar t’għajnuna għall-istudenti milli minn media oħra.

Wara kull filmat kellna diskussjoni qasira dwar dak li rajna. Għidtilhom biex jagħmlu xogħol ta’ detectives, u janalizzaw dak li raw u semgħu, biex jagħmlu lista ta’ elementi u temi li fih kull filmat. Wara l-filmati, it-tfal inqasmu fi gruppi biex jaħdmu flimkien fuq il-kitbiet. L-idea hi li jitgħallmu jisimgħu l-ideat ta’ xulxin u jieħdu rwoli differenti fi grupp. Pereżempju, hemm għadd ta’ tfal li l-kontribut tagħhom mhux se tkun il-kitba, iżda illustrazzjoni tal-istorja li se tinkiteb.

Ir-reazzjoni tat-tfal kienet wisq tajba. Ħadt gost narahom involuti, jistaqsu, jitkellmu bejniethom. Malli nqasmu fi gruppi rajthom mill-ewwel jieħdu rwoli differenti li huma tant naturali għalihom. L-ideat bdew jisparaw minn kull angolu.

Mill-iskola tlaqt sodisfatt li qanqalt il-ħeġġa għall-kitba f’dawn il-kittieba tal-futur. Sadanittant, l-istudenti, flimkien mal-għalliema tagħhom li tant urew koperazzjoni, se jkomplu jaħdmu fuq l-ideat tagħhom sabiex fis-sessjoni li jmiss, dik ta’ Frar, nara l-ewwel drafts tax-xogħolijiet tagħhom u nagħtihom pariri kif itejbu l-prodott tagħhom.

‘Jien, Wieħed Minnhom’ imsarraf f’numri . . .

12038620_1033302013367948_1767429111837420833_o
Il-qoxra ta’ Jien, Wieħed Minnhom, disinn ta’ Pierre Portelli

Is-6 ktieb tiegħi jismu Jien, wieħed minnhom. Dan huwa it-2 ktieb fis-sensiela Unus Mundus u bħall-ktieb ta’ qablu, l-istorja maqsuma fi 3 partijiet. Ħiereġ nhar il-Ġimgħa 6 ta’ Novembru 2015, 24 xahar wara Fil-Mergħat tal-Impossibbli. B’kollox domt 30 xahar nirriċerka, nikteb u neditjah. Il-verżjoni finali tal-manuskritt mitbugħ se jkun fiha 224 paġna. Fih 39,024 kelma, imqassmin fi 23 kapitlu. Minn meta bdejt niktbu, fid-19 ta’ Lulju tal-2012, l-ammont ta’ emails li bgħatt u rċivejt dwaru kienu 319 fuq medda ta’ 1,204 ġranet. Dan se jkun it-2 ktieb tiegħi ppublikat din is-sena, u t-2 wieħed miktub għall-adulti. L-istorja hija rrakkontata fl-1 persuna minn Steve Ebejer, wieħed mill-4 serafini li hemm iħufu bejn il-mergħat . . . Il-pubblikazzjoni hija tal-Merlin Publishers taħt ISBN: 9789990915686.

E-books. Le grazzi.

read-876536_1920

Bħalissa hawn ammont ta’ artikli u rapporti li qed ixandru żieda fil-bejgħ ta’ kotba tradizzjonali u bejgħ anqas fis-suq tal-kotba elettroniċi. Dan l-argument, tal-kotba tradizzjonali vs il-kotba elettroniċi, nisimgħuh ġurnata iwa u oħra le. Jien naħseb li l-e-readers u l-e-books għandhom suq għalihom. Nemmen ukoll li l-ktieb mitbugħ se jibqa’ – anzi, għandu ġejjieni sabiħ.

Personalment, l-e-books ma jgħoddux għalija.

Ippruvajt. Qrajt 5 kotba fuq e-reader. Sibt ħames klassiċi, uħud li diġà qrajt, oħrajn li kien għadni ma qrajtx, u bdejt bihom. Ridt inkun naf x’inhi l-esperjenza li taqra ktieb elettroniku. Iżda wara li lestejthom kien hemm xi ħaġa nieqsa. Qisni mort niekol xi mkien u ħriġt mir-restorant bil-ġuħ. Mhux għax ma ħadtx gost naqrahom. Fl-istejjer xorta ntlift. Wieħed minnhom kien Treasure Island ta’ Robert Louis Stevenson, storja għal qalbi ħafna sa minn meta kont żgħir. Erġajt qrajt ukoll The Time Machine ta’ H.G. Wells. Imbagħad sibt tliet kotba li kien ilni nixtieq naqra, u skoprejthom minn fuq l-iscreen tal-e-reader: Arsene Lupin ta’ Maurice LeBlanc. The Curious Case of Benjamin Button ta’ F. Scott Fitzgerald u Diary of a Madman and Other Stories ta’ Nikolai Gogol. Kollha stejjer sbieħ, bla dubju. L-istejjer ma dejqunix. Iżda l-esperjenza ma kinitx tajba.

Kien diġà dalam meta ħabbat il-bieb . . .

. . . u malli ftaħt sibt raġel u mara mdaħħlin fiż-żmien iħarsu lejja. Kont qed nistenniehom, avolja ma kontx nafhom. Hu, raġel imwieled Ħad-Dingli li llum jgħix l-Awstralja. Ġie għal ftit xhur hawn Malta. Hi Rabtija, oħtha tgħix l-Awstralja fl-istess triq ta’ dan ir-raġel. Xtaqu jixtru t-triloġija tiegħi, Il-Logħba tal-Allat, wara li semgħuni nitkellem f’intervista mxandra fuq stazzjon tar-radju Awstraljan fid-29 ta’ Novembru 2014. Dakinhar, Joe Axiaq minn SBS Radio, kien ċempilli kmieni filgħodu u għamilna intervista telefonika li milli jidher instemgħet minn ħafna nies u ntogħġbot.

Dawn iż-żewġ persuni tkellmu mal-mara tiegħi u ftiehmu magħha li jiġu d-dar jiltaqgħu miegħi. Xtraw il-kotba, iffirmajtomlhom u għamilna ftit ħin insiru nafu lil xulxin. Il-kotba li xtraw ħaduhom magħhom lura l-Awstralja. Ħaġa li tassew tatni sodisfazzjon.

Isma’ l-intervista sħiħa hawnhekk.

John trilogija ad